Τα Ταμπακαριά των Χανίων

Ταμπακαριά είναι το συγκρότημα από βιοτεχνίες κατεργασίας δερμάτων (βυρσοδεψεία) στην περιοχή Χαλέπα ανατολικά της πόλης των Χανίων. Το όνομα Ταμπακαριά προέρχεται από το αράβικό ταμπάκ που σημαίνει δέρμα. Αντίστοιχα συγκροτήματα με άλλες παρεμφερείς ονομασίες όπως π.χ. Ταμπάκικα σε Χίο, Λάρισα, Γιάννενα, Ταμπάχνα και Άμφισσα και Ταμπάχνα σε Λιβαδειά σε σημεία όπου υπήρχε άφθονο νερό (ποτάμια, λίμνες).

Στα τεράστια πλυντήρια τοποθετούνταν τα δέρματα σε στρώσεις εναλλάξ με τις δεψικές ύλες (σκόνη φλούδας πεύκου, σχίνου και βαλανιδιού) για επιτευχθεί η μέγιστη απορρόφηση των υλών απο τα δέρματα.

Οι πρώτες βιοτεχνίες ξεκίνησαν στα μέσα του 19ου αιώνα ενώ η ακμή τους, με περίπου 80 βιοτεχνίες, ήταν από τα τέλη του 19ου έως τα τέλη του 20ου αιώνα. Τα δέρματα στη συντριπτική τους πλειοψηφία εισαγόταν από τη βόρεια Αφρική παστωμένα με αλάτι για λόγους απομάκρυνσης της υγρασίας. Οι λόγοι που άνθισε η τέχνη της βυρσοδεψίας στα Χανιά, και γενικότερα στα βόρεια παράλια της Κρήτης (ταμπακαριά υπήρξαν σε Ηράκλειο και Ρέθυμνο), ήταν η αφθονία σε δεψικές ύλες (κυρίως βελανίδια από την περιοχή του Ρεθύμνου) και τα ρηχά και ήπιας αλατότητας θαλασσινά νερά (λόγω της ανάμιξής με τα νερά ποταμών) που χρησιμοποιούνται στα αρχικά στάδια της επεξεργασίας.

Χαρακτηριστικό γνώρισμα των ταμπακαριών είναι τα δοκάρια στην οροφή γεμάτα από γάντζους που χρησιμοποιουνταν για το κρέμασμα και το στέγνωμα των δερμάτων. Το φινίρισμα στο μάρμαρο της εσωτερικής σκάλας είναι μία από τις λεπτομέριες που μαρτυρά την ακμή της δραστηριότητας στο παρελθόν.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και καθώς εξαπλωνόταν η πόλη των Χανίων προς την περιοχή της Χαλέπας, αυξήθηκαν τα παράπονα κατοίκων και οικολογικών οργανώσεων για την αισθητική (οσμές από χημικές ουσίες) και οικολογική (λήματα στη θάλασσα) υποβάθμιση της περιοχής λόγω της λειτουργίας των βιοτεχνιών. Οι παραπάνω ενστάσεις είχαν σαν αποτέλεσμα οι τοπικές αρχές να κάνουν πιο αυστηρό το πλαίσιο λειτουργίας (κάποιες φορές σε υπερβολικό βαθμό) και σε συνδυασμό με τη συρρίκνωση των ελληνικών βιοτεχνιών που χρησιμοποιούσαν το δέρμα σαν πρώτη ύλη (για κατασκευή υποδημάτων και ρούχων) οδήγησαν σταδιακά τις περισσότερες βιοτεχνίες να κλείσουν.

Ο κ. Ανδρέας είναι ένας απο τους τελευταίους έξι ταμπάκους (βυρσοδέψες) στην περιοχή των Ταμπακαριών στα Χανιά. Τον ευχαριστώ για τον χρόνο που μου αφιέρωσε και για την ενδιαφέρουσα κουβέντα που είχαμε

Μία ιδιαιτερότητα στην περιοχή των Ταμπακαριών, όχι εύκολα αντιληπτή στο ανυποψίαστο μάτι, είναι η πολύ στενές και απότομες σκάλες ανάμεσα στα εργοστάσια που οδηγούν από το πάνω (δρόμος) στο κάτω επίπεδο (παραλία). Προσαρμοσμένα στις φυσικές κλίσεις του τοπίου, τα βυρσοδεψία είναι ισόγεια με είσοδο από το δρόμο και είναι δίπατα ή τρίπατα από τη μεριά της θάλασσας.

Οι λίγες βιοτεχνίες που ακόμα λειτουργούν προμηθεύουν σχεδόν αποκλειστικά ελληνικές βιοτεχνίες που κατασκευάζουν τουριστικά είδη (τσάντες, σανδάλια). Έπειτα από προσπάθειες που άρχισαν το 2009, η περιοχή των Ταμπακαριών κηρύχθηκε διατηρητέο βιομηχανικό μνημείο. Τα τελευταία χρόνια, μέσα στην Ελλάδα της κρίσης, γίνονται κάποιες λίγες προσπάθειες ανακατασκευης των κτιρίων με προσανατολισμο στην επαγγελματική (αρχιτεκτονικά γραφεια) και τουριστική (ενοικιαζομενα δωμάτια) στέγη.

Σύνδεσμοι για περισσότερες πληροφορίες:

Μοιραστείτε: